PLC Atölyesi Ücretsiz başla

Kurslar › Pnömatik ve elektropnömatik › Ders 2

Ders 2 / 6 · yaklaşık 35 dakika

Pnömatik semboller ve devre şeması okumak

Ücretsiz ders · Bu kursun 3. dersinden sonrası Premium

Pnömatik bir makinede arıza bulmanın ilk adımı şemayı okumaktır. Şemada valfler kutularla, silindirler dikdörtgenlerle, kumandalar küçük işaretlerle gösterilir ve hepsinin bir anlamı vardır. Bu derste ISO 1219 sembollerini ve bir devre şemasından makinenin nasıl çalışacağını okumayı öğreniyorsun.

Kazanımlar

  • Bir valf sembolünden bağlantı ve konum sayısını, normal konumu ve kumanda türünü okursun.
  • Tek ve çift etkili silindir, şartlandırıcı ve kısma valfi sembollerini tanırsın.
  • Bileşen kodlarını (1A1, 1V1, 1S1) çözer, şemada zincirleri ayırırsın.
  • Basit bir şemada butona basınca ne olacağını adım adım anlatırsın.

Valf sembolü nasıl okunur

Valfin her konumu bir kare ile çizilir; kare sayısı konum sayısıdır. Karelerin içindeki oklar havanın yolunu, ⊥ işaretleri kapalı bağlantıyı gösterir. Boru bağlantıları normal konumdaki kareye (yay tarafındaki) çizilir. Valfin iki ucundaki işaretler kumanda türüdür.

İşaretKumanda
ZikzakYay (geri getirme)
Çapraz çizgili dikdörtgenElektrik bobini (solenoid)
Kesik çizgiyle üçgenPnömatik pilot (havayla kumanda)
Buton, kol, pedal şekliElle ya da ayakla kumanda
Küçük daire üzerinde makaraMakaralı mekanik uç (sınır valfi)

Silindir, şartlandırıcı, akış elemanları

  • Tek etkili silindir: bir tarafta bağlantı, diğer tarafta yay çizilir.
  • Çift etkili silindir: iki bağlantı; uçlarda küçük dikdörtgenler varsa ayarlı tampon (yastıklama) vardır.
  • Kısma valfi: iki yay arası daralma; yanında ok varsa ayarlıdır. Paralel bir çek valfle birlikte tek yönlü kısma (hız ayar valfi) olur.
  • Çek valf: bir bilye ve yuvası; hava yalnız bir yöne geçer.
  • Şartlandırıcı: çoğu zaman tek bir kutuda filtre, regülatör ve manometre olarak basitleştirilmiş sembolle çizilir.
  • Basınç kaynağı: içi dolu üçgenli daire; egzoz: boş üçgen.

Bileşen kodları ve şemanın düzeni

Şemalar alttan üste doğru akar: en altta enerji kaynağı ve şartlandırıcı, ortada valfler, en üstte silindirler. Her silindir ve onu süren elemanlar bir zincir oluşturur ve aynı sayıyı alır.

KodAnlamı
0Z1Enerji hazırlama (şartlandırıcı) — 0. zincir, ortak
1A11. zincirin silindiri (aktüatör)
1V11. zincirin yön valfi
1V2, 1V3Aynı zincirdeki diğer valfler (ör. hız ayar)
1S1, 1S21. zincirin sinyal elemanları (sınır valfi, sensör)

Elektropnömatik şemalarda elektrik tarafı IEC 81346'ya göre kodlanır: valf bobini -1MB1, sınır sensörü -1BG1 gibi. Eski şemalarda 1Y1 ve 1B1 da sık görülür.

Örnek: şemadan çalışmayı okumak

Şemada şu elemanlar olsun: şartlandırıcı 0Z1, 3/2 butonlu valf 1S1 (normalde kapalı), 5/2 pilot kumandalı ve yay dönüşlü valf 1V1, egzoz tarafında tek yönlü kısma 1V2 ve çift etkili silindir 1A1.

  1. Butona basılmadığında 1S1 kapalıdır; 1V1 yayla normal konumdadır ve havayı silindirin piston kolu tarafına verir: silindir geridedir.
  2. Butona basınca 1S1 açılır, 1V1'in pilot girişine (14) hava gider, valf konum değiştirir: hava piston tarafına gider, silindir öne çıkar.
  3. Kol tarafındaki hava 1V2 üzerinden kısılarak dışarı atılır: hareket yavaş ve düzgündür.
  4. Buton bırakılınca pilot sinyali kesilir, yay valfi geri iter, silindir geri döner.

Görev: sembol ve kod okumak

Dersteki tablolara bakarak sayıyla cevapla.

İlk sayı bağlantı sayısıdır.
Her kare bir konumdur.
1 giriş, 2 ve 4 çıkış, 3 ve 5 egzozdur.
14 = 1'i 4'e bağlar; 12 = 1'i 2'ye bağlar.
Baştaki sayı zincir numarasıdır.

Sık yapılan hatalar

  • Boru bağlantılarını çalışma konumundaki kareden okumak. Bağlantılar her zaman normal (yay) konumundaki kareye çizilir; önce o kareyi oku.
  • Şemadaki konumu makinenin o anki durumu sanmak. Şema başlangıç durumunu gösterir; makinede valf o an başka konumda olabilir.
  • Zincir numaralarını rastgele vermek. Aynı silindiri süren her eleman aynı zincir numarasını almalı; arızada doğru valf böyle bulunur.
  • Egzoz ve basınç sembolünü karıştırmak. Dolu üçgen basınç kaynağı, boş üçgen egzozdur.

Mini sınav

1. Valf sembolünde kare sayısı neyi gösterir?

Her konum bir karedir.

2. Boru bağlantıları hangi kareye çizilir?

Bağlantılar başlangıç konumuna çizilir.

3. Zikzak işareti hangi kumandayı gösterir?

Zikzak yay geri dönüşüdür.

4. 1A1 kodu neyi gösterir?

A aktüatör (silindir), V valf, S sinyal elemanıdır.

5. Pnömatik şema genelde hangi yönde okunur?

Enerji alttan girer, silindirler en üsttedir.

6. Çek valf ve kısmanın paralel bağlanmasıyla ne elde edilir?

Bir yönde kısılır, diğer yönde çek valften serbest geçer.

Kaynaklar

  • ISO 1219-1 ve 1219-2: Akışkan gücü sistemleri ve bileşenleri; grafik semboller ve devre şemaları.
  • ISO 5599-3: Pnömatik; beş bağlantılı yön kontrol valfleri, bağlantı numaralandırması.
  • IEC 81346-2: Endüstriyel sistemler; yapılandırma ilkeleri ve referans gösterimleri (harf kodları).
  • Pnömatik üreticilerinin (ör. Festo, SMC, Aventics, Parker) temel eğitim kitapçıkları, silindir ve valf katalogları.