Kazanımlar
- IO kontrolcüsü, IO cihazı ve IO denetleyicisi rollerini ayırırsın.
- GSDML dosyasının ne işe yaradığını ve TIA Portal'a nasıl eklendiğini açıklarsın.
- Döngüsel veri, alarm ve düzensiz (acyclic) veri arasındaki farkı bilirsin.
- RT ve IRT ile uyumluluk sınıfları A, B ve C'nin ne zaman gerektiğine karar verirsin.
Kim kiminle konuşur?
PROFINET IO'da üç rol vardır. IO kontrolcüsü programı çalıştıran PLC'dir. IO cihazları sahadaki uzak giriş/çıkış istasyonları, sürücüler, valf adaları ya da paneller gibi ağa bağlı cihazlardır. IO denetleyicisi (supervisor) ise devreye alma ve arıza bulma için geçici olarak bağlanan dizüstü bilgisayar ya da programlama cihazıdır.
Kontrolcü açılışta her cihazla bir uygulama ilişkisi kurar: cihaza hangi modüllerin takılı olması gerektiğini ve hangi parametreleri kullanacağını gönderir. Gerçek donanım beklenenle uyuşmazsa cihaz veri alışverişine başlamaz ve kontrolcü bir diyagnostik mesajı üretir.
GSDML: cihazın kimlik kartı
Her PROFINET cihazının üreticisi bir GSDML dosyası (General Station Description, XML biçiminde) yayınlar. Dosya cihazın modüllerini, veri uzunluklarını, parametrelerini ve desteklediği özellikleri anlatır. Siemens cihazları TIA Portal kataloğunda hazır gelir; başka üreticinin cihazı için GSDML dosyası Seçenekler → Genel istasyon açıklama dosyalarını (GSD) yönet menüsünden yüklenir.
GSDML dosyasını her zaman üreticinin kendi sitesinden indir ve cihazın donanım sürümüne uyan dosyayı seç. Eski bir dosya yeni modülleri tanımaz; yanlış dosya ile cihaz "modül uyuşmuyor" hatası verir.
Döngüsel veri, alarm ve RT/IRT
Kontrolcü ile cihaz arasında üç tür trafik akar:
| Trafik | Ne taşır? | Nasıl? |
|---|---|---|
| Döngüsel IO verisi | Giriş ve çıkış değerleri | Her güncelleme süresinde, IP katmanı olmadan doğrudan Ethernet çerçevesiyle (RT) |
| Alarm | Tel kopması, modül çekildi, kısa devre | Olay olunca, onaylı olarak |
| Düzensiz (acyclic) veri | Parametre okuma/yazma, diyagnostik kayıtları | İstek gelince, UDP/IP üzerinden |
RT (Real Time) döngüsel veriyi IP yığınına sokmadan, öncelikli Ethernet çerçeveleriyle taşır; milisaniye düzeyindeki süreler için yeterlidir ve standart anahtarlarla çalışır. IRT (Isochronous Real Time) ağda zaman dilimi ayırır ve mikrosaniye hassasiyetinde eşzamanlılık sağlar; çok eksenli hareket kontrolünde kullanılır ve IRT destekli anahtar ister.
| Uyumluluk sınıfı | Özet | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| CC-A | RT haberleşme, temel diyagnostik | Basit makineler, kablosuz bağlantılar |
| CC-B | CC-A + topoloji bilgisi (LLDP), ağ diyagnostiği (SNMP) | Çoğu fabrika otomasyonu; cihaz değişiminin programlama cihazsız yapılması |
| CC-C | CC-B + IRT, bant genişliği ayırma | Eşzamanlı hareket kontrolü |
Alıştırma: ağa giden komutu el sıkışmayla gönder
PROFINET IO veriyi her güncelleme süresinde döngüsel olarak taşır. Çok kısa bir darbe iki güncelleme arasına düşerse karşı taraf onu hiç görmeyebilir. Bu yüzden ağ üzerinden giden komut seviye olarak tutulur ve karşı taraf "aldım" diyene kadar düşürülmez (el sıkışma). Başlangıç programında komut biti yalnız buton basılıyken 1; kısa basışta komut kayboluyor.
- Birinci basamağın bobinini Set (S) yap.
- Basamak ekle: kontak
I2.0(uzak cihazın "alındı" geri bildirimi), bobin Reset (R), adresM30.0. - Kontrol et.
Ek görev: Uzak cihaz hiç cevap vermezse komut biti sonsuza kadar 1 kalır. Bir TON ile 2 s içinde onay gelmezse "iletişim zaman aşımı" alarmı ekle.
Görev: rolleri ve terimleri yerleştir
Şekil 1'e ve tablolara bakarak boşlukları tek kelimeyle doldur.
Sık yapılan hatalar
- PROFINET'i ofis ağına karıştırmak. Makine ağı ayrı tutulur; ofis yayın trafiği ve kontrolsüz cihazlar döngüsel veriyi geciktirebilir. Ayrım için ayrı anahtar ya da VLAN ve güvenlik duvarı kullanılır.
- Yanlış GSDML sürümü. Cihazın donanım ve yazılım sürümüne uymayan dosya, modül hatasına ya da eksik parametrelere yol açar.
- Her makinede IRT istemek. IRT özel donanım ve planlama ister; konveyör, pompa ve çoğu G/Ç için RT yeterlidir.
Kaynaklar
- IEC 61158 ve IEC 61784-2: endüstriyel haberleşme ağları, PROFINET IO tanımı ve uyumluluk sınıfları.
- PI, PROFINET System Description (teknik özet). PROFIBUS & PROFINET International (PI): profibus.com, kılavuzlar bölümü
- Siemens, PROFINET with STEP 7 (TIA Portal) işlev kılavuzu. Siemens Industry Online Support: support.industry.siemens.com