PLC Atölyesi Ücretsiz başla

Kurslar › PROFINET ve ağ › Ders 1

Ders 1 / 6 · yaklaşık 30 dakika

Endüstriyel Ethernet ve PROFINET temelleri

Ücretsiz ders · Bu kursun 3. dersinden sonrası Premium

Eskiden her sensör PLC'ye kendi teliyle bağlanırdı. Bugün makinede tek bir Ethernet kablosu onlarca giriş ve çıkışı taşıyor. Bu derste PROFINET'in rollerini, verinin hangi sırayla aktığını ve neden ofis ağından farklı davrandığını görüyorsun.

Ders videosu · 2:56 · Bu dersin anlatımlı özeti. Anlatım yapay zekâ sesiyle (Edge TTS) üretildi; görseller bu sayfadaki şekillerdir. Altyazı açılıp kapatılabilir.

Kazanımlar

  • IO kontrolcüsü, IO cihazı ve IO denetleyicisi rollerini ayırırsın.
  • GSDML dosyasının ne işe yaradığını ve TIA Portal'a nasıl eklendiğini açıklarsın.
  • Döngüsel veri, alarm ve düzensiz (acyclic) veri arasındaki farkı bilirsin.
  • RT ve IRT ile uyumluluk sınıfları A, B ve C'nin ne zaman gerektiğine karar verirsin.

Kim kiminle konuşur?

PROFINET IO'da üç rol vardır. IO kontrolcüsü programı çalıştıran PLC'dir. IO cihazları sahadaki uzak giriş/çıkış istasyonları, sürücüler, valf adaları ya da paneller gibi ağa bağlı cihazlardır. IO denetleyicisi (supervisor) ise devreye alma ve arıza bulma için geçici olarak bağlanan dizüstü bilgisayar ya da programlama cihazıdır.

PROFINET IO kontrolcüsü, anahtar ve üç IO cihazı IO kontrolcüsüPLC (ör. S7-1500) Anahtar (switch) IO cihazıuzak G/Ç (ET 200SP) IO cihazısürücü (frekans konv.) IO cihazıoperatör paneli, valf adası IO denetleyicisiPG, diyagnostik
Şekil 1. Bir kontrolcü, birçok cihaz. Cihazlar kendi aralarında değil, kontrolcüyle döngüsel veri alışverişi yapar.

Kontrolcü açılışta her cihazla bir uygulama ilişkisi kurar: cihaza hangi modüllerin takılı olması gerektiğini ve hangi parametreleri kullanacağını gönderir. Gerçek donanım beklenenle uyuşmazsa cihaz veri alışverişine başlamaz ve kontrolcü bir diyagnostik mesajı üretir.

GSDML: cihazın kimlik kartı

Her PROFINET cihazının üreticisi bir GSDML dosyası (General Station Description, XML biçiminde) yayınlar. Dosya cihazın modüllerini, veri uzunluklarını, parametrelerini ve desteklediği özellikleri anlatır. Siemens cihazları TIA Portal kataloğunda hazır gelir; başka üreticinin cihazı için GSDML dosyası Seçenekler → Genel istasyon açıklama dosyalarını (GSD) yönet menüsünden yüklenir.

GSDML dosyasını her zaman üreticinin kendi sitesinden indir ve cihazın donanım sürümüne uyan dosyayı seç. Eski bir dosya yeni modülleri tanımaz; yanlış dosya ile cihaz "modül uyuşmuyor" hatası verir.

Döngüsel veri, alarm ve RT/IRT

Kontrolcü ile cihaz arasında üç tür trafik akar:

TrafikNe taşır?Nasıl?
Döngüsel IO verisiGiriş ve çıkış değerleriHer güncelleme süresinde, IP katmanı olmadan doğrudan Ethernet çerçevesiyle (RT)
AlarmTel kopması, modül çekildi, kısa devreOlay olunca, onaylı olarak
Düzensiz (acyclic) veriParametre okuma/yazma, diyagnostik kayıtlarıİstek gelince, UDP/IP üzerinden

RT (Real Time) döngüsel veriyi IP yığınına sokmadan, öncelikli Ethernet çerçeveleriyle taşır; milisaniye düzeyindeki süreler için yeterlidir ve standart anahtarlarla çalışır. IRT (Isochronous Real Time) ağda zaman dilimi ayırır ve mikrosaniye hassasiyetinde eşzamanlılık sağlar; çok eksenli hareket kontrolünde kullanılır ve IRT destekli anahtar ister.

Uyumluluk sınıfıÖzetTipik kullanım
CC-ART haberleşme, temel diyagnostikBasit makineler, kablosuz bağlantılar
CC-BCC-A + topoloji bilgisi (LLDP), ağ diyagnostiği (SNMP)Çoğu fabrika otomasyonu; cihaz değişiminin programlama cihazsız yapılması
CC-CCC-B + IRT, bant genişliği ayırmaEşzamanlı hareket kontrolü

Alıştırma: ağa giden komutu el sıkışmayla gönder

PROFINET IO veriyi her güncelleme süresinde döngüsel olarak taşır. Çok kısa bir darbe iki güncelleme arasına düşerse karşı taraf onu hiç görmeyebilir. Bu yüzden ağ üzerinden giden komut seviye olarak tutulur ve karşı taraf "aldım" diyene kadar düşürülmez (el sıkışma). Başlangıç programında komut biti yalnız buton basılıyken 1; kısa basışta komut kayboluyor.

  1. Birinci basamağın bobinini Set (S) yap.
  2. Basamak ekle: kontak I2.0 (uzak cihazın "alındı" geri bildirimi), bobin Reset (R), adres M30.0.
  3. Kontrol et.

Ek görev: Uzak cihaz hiç cevap vermezse komut biti sonsuza kadar 1 kalır. Bir TON ile 2 s içinde onay gelmezse "iletişim zaman aşımı" alarmı ekle.

Görev: rolleri ve terimleri yerleştir

Şekil 1'e ve tablolara bakarak boşlukları tek kelimeyle doldur.

IO kontrolcüsü, cihazlarla uygulama ilişkisini kurar.
GSDML: General Station Description Markup Language.
IRT ve bant genişliği ayırma CC-C ile gelir.
RT, IP yığınını atlar; doğrudan Ethernet çerçevesiyle taşınır.

Sık yapılan hatalar

  • PROFINET'i ofis ağına karıştırmak. Makine ağı ayrı tutulur; ofis yayın trafiği ve kontrolsüz cihazlar döngüsel veriyi geciktirebilir. Ayrım için ayrı anahtar ya da VLAN ve güvenlik duvarı kullanılır.
  • Yanlış GSDML sürümü. Cihazın donanım ve yazılım sürümüne uymayan dosya, modül hatasına ya da eksik parametrelere yol açar.
  • Her makinede IRT istemek. IRT özel donanım ve planlama ister; konveyör, pompa ve çoğu G/Ç için RT yeterlidir.

Mini sınav

1. Devreye alma sırasında bağlanan dizüstü bilgisayarın PROFINET'teki rolü nedir?

Denetleyici (supervisor) geçici olarak bağlanır; döngüsel veriyi kontrolcü yönetir.

2. Başka üreticinin PROFINET cihazını TIA Portal'a tanıtmak için ne gerekir?

GSDML dosyası cihazın modüllerini ve verilerini tarif eder; katalog ona göre oluşur.

3. Döngüsel IO verisi RT ile nasıl taşınır?

RT, IP yığınını atlayarak gecikmeyi azaltır; IP yalnız kurulum ve düzensiz veri içindir.

4. Topoloji bilgisi ve programlama cihazı olmadan cihaz değişimi hangi uyumluluk sınıfıyla gelir?

CC-B, LLDP ile komşu bilgisini ve SNMP ile ağ diyagnostiğini zorunlu kılar.

5. PROFINET RT çerçevesi Ethernet'te hangi EtherType ile tanınır?

0x8892 PROFINET'e ayrılmıştır; 0x0800 IPv4, 0x86DD IPv6'dır.

6. Bir IO cihazının giriş verisini kim alır?

Döngüsel veri kontrolcü ile cihaz arasındadır; panel veriyi PLC'den okur.

Kaynaklar

  • IEC 61158 ve IEC 61784-2: endüstriyel haberleşme ağları, PROFINET IO tanımı ve uyumluluk sınıfları.
  • PI, PROFINET System Description (teknik özet). PROFIBUS & PROFINET International (PI): profibus.com, kılavuzlar bölümü
  • Siemens, PROFINET with STEP 7 (TIA Portal) işlev kılavuzu. Siemens Industry Online Support: support.industry.siemens.com