PLC Atölyesi Ücretsiz başla

Kurslar › CNC ve G-kodu › Ders 1

Ders 1 / 6 · yaklaşık 30 dakika

CNC tezgâhı, eksenler, koordinat sistemi ve sıfır noktaları

Ücretsiz ders · Bu kursun 3. dersinden sonrası Premium

Bir CNC tezgâhı, sayılarla yönetilen bir makinedir: her hareket bir koordinata, her koordinat bir sıfır noktasına bağlıdır. Programı yazmadan önce tezgâhın hangi yöne neyi 'artı' saydığını ve hangi sıfırdan ölçtüğünü bilmen gerekir; yoksa ilk satırda takım parçaya çarpar. Bu derste tezgâhın parçalarını, eksenlerini ve sıfır noktalarını öğreniyorsun.

Kazanımlar

  • CNC kontrolü, servo eksen, iş mili ve PLC'nin görevlerini ayırırsın.
  • Sağ el kuralıyla freze ve tornada X, Y, Z eksenlerinin yönünü bulursun.
  • Makine sıfırı, referans noktası ve iş parçası sıfırını birbirinden ayırırsın.
  • Bir iş parçası sıfırının makine koordinatına nasıl eklendiğini hesaplarsın.

Kontrol, eksen, iş mili ve PLC

ParçaGörevi
CNC kontrolüprogramı okur, yolu hesaplar (enterpolasyon), eksenlere konum komutu verir
servo eksensürücü + motor + vidalı mil + ölçüm sistemi; konumu kapalı çevrimle tutar
iş militakımı (frezede) veya parçayı (tornada) döndürür; devir S ile verilir
PLCtezgâhın geri kalanı: kapı kilidi, soğutma sıvısı, takım değiştirici, yağlama, acil durdurma

CNC ile PLC birlikte çalışır: programdaki M08 (soğutma aç) gibi komutları CNC okur, PLC'ye iletir; PLC pompayı çalıştırır ve "tamam" bilgisini geri verir. Bu bağlantı 6. dersin konusu.

Hangi yön artı?

ISO 841 sağ el kuralını kullanır: başparmak +X, işaret parmağı +Y, orta parmak +Z. Z ekseni her zaman iş milinin eksenidir ve +Z takımı parçadan uzaklaştırır.

TezgâhXYZ
dik frezetablanın uzun yönütablanın kısa yönüdikey, iş mili ekseni
tornaçap yönü (parçadan uzaklaşma +)(çoğu tornada yok)parça ekseni boyunca

Dönen eksenler A, B, C adını alır: sırasıyla X, Y ve Z etrafında döner. Beş eksenli bir frezede örneğin X, Y, Z ile A ve C bulunur.

Kural takımın parçaya göre hareketini tanımlar. Tablayı hareket ettiren bir frezede tabla −X'e giderse takım parçaya göre +X'e gitmiş olur; program her zaman takımın hareketiyle yazılır.

Makine sıfırı, referans, iş parçası sıfırı

NoktaKim belirler?Anlamı
makine sıfırı (M)üreticimakine koordinat sisteminin başlangıcı, değişmez
referans noktası (R)üreticiaçılışta eksenlerin gittiği, konum ölçümünü makine sıfırına bağlayan nokta
iş parçası sıfırı (W)operatör / programcıprogramdaki ölçülerin başlangıcı; G54-G59 ile seçilir
takım değiştirme noktasıüretici veya programcıtakımın güvenle değiştirildiği konum

Artımlı ölçüm sistemli tezgâh açılışta konumunu bilmez; eksenler önce referans noktasına sürülür. Mutlak ölçüm sistemli tezgâhta bu adım gerekmez.

İş parçası sıfırı nasıl eklenir?

Operatör parçayı bağlar, köşesine veya merkezine takımla ya da ölçüm probuyla dokunur ve o noktanın makine koordinatını G54 tablosuna yazar. Kontrol bundan sonra programdaki her koordinatı bu kaydırmayla toplar:

makine koordinatı = iş parçası koordinatı + G54 kaydırması

Örnek: G54'te X = −350,000, Y = −220,000. Programda X10 Y10 → makine koordinatı X −340, Y −210. Aynı program, aynı parça başka bir mengeneye bağlanınca yalnız G54 değiştirilerek tekrar çalışır.

Görev: eksenler ve sıfır noktaları

Cevapları kısa yaz; ondalık için virgül veya nokta kullanabilirsin.

Z her zaman iş mili eksenidir.
A → X, B → Y, C → Z.
25 + (−350) = −325.
−190 − (−220) = 30.
İş parçası sıfırı programcı ve operatörün seçimidir.

Sık yapılan hatalar

  • Tablanın hareket yönünü programın yönü sanmak. Program takımın parçaya göre hareketiyle yazılır.
  • Referans sürüşünü atlamak (artımlı ölçümlü tezgâhta). Açılışta önce referans; yoksa tüm koordinatlar kayıktır.
  • Yeni bağlamada eski G54 değerini kullanmak. Her bağlamada sıfırı yeniden al ve kontrol et.
  • +Z'nin parçaya yaklaştığını sanmak. +Z takımı parçadan uzaklaştırır; yaklaşma −Z yönündedir.

Mini sınav

1. Tezgâhın kapı kilidi ve soğutma pompasını kim yönetir?

CNC programı okur, PLC çevre birimleri yönetir.

2. ISO 841'e göre +Z ne yapar?

Sağ el kuralı.

3. Makine sıfırını kim belirler?

Değişmez nokta.

4. İş parçası sıfırı hangi kodlarla seçilir?

Sıfır kaydırma tablosu.

5. Tornada X ekseni neyi gösterir?

Z parça ekseni boyuncadır.

6. Artımlı ölçümlü tezgâh açılışta neden referansa gider?

Açılışta konum bilinmez.

Kaynaklar

  • ISO 841: Endüstriyel otomasyon sistemleri; sayısal kontrollü makinelerde koordinat sistemi ve hareket adlandırması.
  • ISO 6983-1 (DIN 66025): Sayısal kontrollü makineler; program formatı ve adres sözcükleri.
  • LinuxCNC G-kodu başvuru belgesi (linuxcnc.org/docs): G00-G03, telafi, çevrimler; ücretsiz ve açık kaynaklı kontrol.